Sayı Tabanı Dönüştürücü

Nasıl çalışır?

Her satıra bir sayı yazın; çıktı aynı sırada oluşur. Giriş tabanı otomatikken önek belirleyicidir: 0x ile başlayan satır onaltılık, 0b ile başlayan ikilik, 0o ile başlayan sekizlik okunur. Önek yoksa ve satırda a-f harfleri geçiyorsa onaltılık kabul edilir. Yalnız 0 ve 1 rakamlarından oluşan öneksiz satırlar iki tabana da uyar; bu durumda onluk varsayılır ve sonuç satırında kaç satırın belirsiz kaldığı bildirilir. Belirsizlik sizi rahatsız ediyorsa giriş tabanını listeden elle seçin, o zaman önek aranmaz. Çıktı tabanı hepsi seçiliyken dört gösterim yan yana yazılır ve her biri kendi önekiyle işaretlenir, böylece hangi değerin hangi tabanda olduğunu ayırt etmek için sayarak uğraşmazsınız. Çeviri tam sayılarla yapılır: negatif sayılar ve ondalık değerler desteklenmez, bu satırlar çıktıda belirtilir.

Bu araç binary hesaplama aramalarıyla da biliniyor.

İkilik (binary) sistem nedir?

İkilik sistem, sayıları yalnız 0 ve 1 rakamlarıyla yazan taban 2 gösterimidir. Her basamak, sağdan sola doğru ikinin artan kuvvetlerini temsil eder: 1011 sayısı 8 + 0 + 2 + 1 yani on bir eder. Bilgisayarların temel dili olmasının sebebi donanımdır — bir devrede akım ya vardır ya yoktur, arada bir durum bulunmaz. Uzunluğu ikilik yazımın en büyük dezavantajıdır; bu yüzden aynı veri insan gözü için çoğunlukla onaltılık yazılır.

Onaltılık (hex) sistem nedir?

Onaltılık sistem taban 16'dır: 0-9 rakamlarından sonra 10-15 değerleri için A, B, C, D, E ve F harfleri kullanılır. Yaygınlığının sebebi ikilikle olan düzgün ilişkisidir — her onaltılık hane tam olarak dört ikilik basamağa karşılık gelir, bu yüzden ikiliğe çevirme işlemi hesap değil doğrudan yerine koymadır. Renk kodları, bellek adresleri, karma (hash) değerleri ve bayt dökümleri bu yüzden onaltılık yazılır.

Sekizlik sistem hâlâ nerede kullanılıyor?

Sekizlik (taban 8) sistem, onaltılığa göre daha az yerde karşınıza çıkar ama tamamen tarihe karışmış değildir. En bilinen kullanımı Unix ve Linux dosya izinleridir: 755 ya da 644 gibi üç haneli izin kodlarının her hanesi, okuma-yazma-çalıştırma haklarını üç ikilik bitle taşıdığı için sekizlik yazım burada tam oturur. Programlama dillerinde 0o öneki de bu gelenekten gelir. Onaltılık ise dört bitlik gruplarla çalıştığı için bayt tabanlı verilerde daha kullanışlıdır ve bugün çok daha yaygındır.

Büyük sayılarda neden bozulma olmaz?

Tarayıcıların olağan sayı türü 2 üzeri 53'ten (9.007.199.254.740.992) büyük tam sayıları tam olarak saklayamaz; bu sınırın üstünde sondaki basamaklar sessizce yuvarlanır. 64 bitlik bir kimlik numarasını ya da uzun bir onaltılık damgayı sıradan bir çeviriciye verdiğinizde son haneleri yanlış çıkmasının sebebi budur.

Bu araç çeviriyi tam sayı aritmetiğiyle yapar ve basamakları tek tek toplar; sonuç sınırın üstünde de birebir doğrudur. Kaç basamak yazdığınızın bir önemi yoktur.

Önekler ne anlama geliyor?

Aynı rakam dizisi farklı tabanlarda farklı sayı demektir: 101 ikilikte beş, onlukta yüz bir eder. Bu karışıklığı önlemek için programlama dilleri sayının tabanını önekle işaretler.

Çıktıda da aynı önekler kullanılır, çünkü tabanı belirtilmemiş bir değeri kopyalayıp bir yere yapıştırmak hataların en sessiz kaynağıdır.

• 0b → ikilik (binary), yalnız 0 ve 1
• 0o → sekizlik (octal), 0-7 arası rakamlar
• 0x → onaltılık (hex), 0-9 ve A-F
• öneksiz → onluk (decimal), günlük sayı yazımı

Sık sorulanlar

İkilik sayıyı onluğa nasıl çeviririm?

Sayıyı 0b önekiyle yazın (örneğin 0b1011) ya da giriş tabanını 2 olarak seçin. Onluk karşılığı aynı satırda görünür.

Hex kodunu ondalığa çevirebilir miyim?

Evet. 0xFF gibi önekli ya da doğrudan FF biçiminde yazın; onaltılık olduğu anlaşılır ve onluk karşılığı yazılır.

Çok büyük sayılarda sonuç doğru mu?

Evet. Çeviri tam sayı aritmetiğiyle yapıldığı için 2 üzeri 53 sınırının üstündeki değerlerde de son basamaklar yuvarlanmaz.

Negatif ya da ondalıklı sayı çevirebilir miyim?

Hayır. Bu araç yalnız pozitif tam sayılarla çalışır; eksi işaretli ve virgüllü satırlar çevrilmeden işaretlenir.