UUID Üretici (Sürüm 4)

Nasıl çalışır?

Sol alana kaç UUID istediğinizi yazın; sayfa açıldığında 5 tanesi zaten üretilmiş olur ve her değişiklikte liste yenilenir. Örneğin bir veritabanına 100 deneme kaydı ekleyecekseniz kutuya 100 yazmanız yeterlidir — her satıra bir UUID gelir, "Çıktıyı kopyala" tüm listeyi panoya alır, indirme düğmesi uuid-listesi.txt dosyasını kaydeder. Üretilen kimlikler sürüm 4'tür: 550e8400-e29b-41d4-a716-446655440000 kalıbındaki 36 karakterlik yazımda üçüncü bloğun ilk hanesi hep 4 olur. Rastgelelik tarayıcınızın kriptografik kaynağından (crypto.getRandomValues) gelir ve üretim tamamen cihazınızda yapılır; kimlikler hiçbir sunucuya gönderilmez, sekmeyi kapattığınızda liste yok olur. BÜYÜK harf isteyen bir sistemle çalışıyorsanız ya da tireleri kabul etmeyen 32 karakterlik bir alana yazacaksanız yazım biçimini listeden değiştirin — kimliğin değeri aynı kalır, yalnız gösterimi değişir.

Bu araç rastgele uuid, uuid generator, guid generator online aramalarıyla da biliniyor.

UUID nedir?

UUID (evrensel benzersiz tanımlayıcı), kayıtları birbirinden ayırt etmek için kullanılan 128 bitlik bir kimliktir; standart yazımı 550e8400-e29b-41d4-a716-446655440000 gibi tirelerle bölünmüş 32 onaltılık haneden oluşur. Gücü merkezî bir kayıt defterine ihtiyaç duymamasından gelir: iki ayrı bilgisayar, birbirinden habersiz UUID üretse bile aynı değeri üretme olasılıkları pratikte sıfırdır. Bu yüzden veritabanı anahtarlarında, dosya ve oturum adlandırmada, dağıtık sistemlerde ve API kayıtlarında yaygın kullanılır.

UUID sürüm 4 (rastgele) nedir?

UUID standardında birden çok sürüm vardır ve sürüm numarası kimliğin nasıl üretildiğini söyler: sürüm 1 zaman ve donanım adresinden, sürüm 5 bir addan özet çıkararak, sürüm 4 ise tamamen rastgele üretilir. Bu araç sürüm 4 üretir: 128 bitin 6'sı sürüm ve varyant bilgisine ayrılır, kalan 122 biti kriptografik rastgele kaynak doldurur. Üçüncü bloğun ilk hanesinin hep 4 olması bundandır. Rastgele üretim, kimliğin içine zaman ya da cihaz bilgisi sızdırmadığı için bugün en yaygın kullanılan sürümdür.

UUID ile GUID arasındaki fark nedir?

Pratikte fark yoktur: GUID (küresel benzersiz tanımlayıcı), Microsoft'un aynı 128 bitlik yapı için kullandığı addır ve Windows, .NET ile SQL Server belgelerinde bu ad geçer. İkisi de aynı standarda uyar, aynı yazımla gösterilir ve birbirinin yerine kullanılabilir. Görünürdeki tek alışkanlık farkı yazımdır: Microsoft araçları GUID'leri çoğu zaman BÜYÜK harfle ve bazen süslü parantez içinde gösterir, standart yazım ise küçük harftir. Bu sayfadaki BÜYÜK harf seçeneği tam bu ortamlar içindir — GUID isteyen bir alana bu aracın ürettiği kimliği verebilirsiniz.

Çakışma olasılığı gerçekten sıfır mı?

Matematiksel olarak sıfır değil, pratikte evet. Sürüm 4 UUID'de 122 bit rastgelelik vardır; iki üretimin çakışması için aynı 122 bitlik değerin iki kez gelmesi gerekir. Saniyede bir milyar UUID üretseniz bile ilk çakışmayı yüzde 50 olasılıkla görmeniz için yaklaşık 86 yıl aralıksız üretim gerekir — bu yüzden hiçbir sistem UUID çakışmasına karşı önlem almaz.

Bu güvence rastgeleliğin kaynağına dayanır: zayıf bir rastgele kaynak (örneğin Math.random) aynı değerleri çok daha erken tekrarlayabilir. Bu araç tarayıcının kriptografik kaynağını (crypto.getRandomValues) kullanır; yine de UUID bir kimliktir, gizli anahtar değildir — oturum ya da parola sıfırlama belirteci gibi gizlilik gerektiren işler için bu iş amacıyla tasarlanmış belirteç üretimini kullanın.

Hangi biçimi hangi durumda seçmelisiniz?

Standart yazım küçük harf ve tirelidir; UUID kabul eden hemen her sistem bunu olduğu gibi alır ve emin değilseniz doğru seçim budur. Karşılaştırma yaparken büyük-küçük harfe takılmayın: 550E8400 ile 550e8400 aynı kimliktir, çoğu sistem karşılaştırmadan önce tek biçime çevirir.

• Veritabanı anahtarı, API kaydı, genel kullanım → küçük harf, tireli (standart)
• Windows kayıt defteri, GUID isteyen eski Microsoft araçları → BÜYÜK harf, tireli
• Tire kabul etmeyen 32 karakterlik alanlar, kısa URL parçaları → tiresiz 32 hane
• Toplu deneme verisi → adete 100-500 yazın, listeyi dosya olarak indirin

Sık sorulanlar

Aynı UUID iki kez üretilebilir mi?

Teoride evet, pratikte hayır. Her kimlikte 122 bit rastgelelik vardır; çakışma olasılığı o kadar küçüktür ki saniyede bir milyar üretimle bile ilk çakışma beklentisi on yıllarla ölçülür. Ürettiğiniz kimlikleri çakışma denetimi yapmadan kullanabilirsiniz.

UUID'den ne zaman ya da hangi cihazda üretildiği anlaşılır mı?

Sürüm 4'te hayır. Sürüm 1 UUID'ler üretim zamanını ve ağ kartı adresini kimliğin içine gömer; sürüm 4 ise sürüm bitleri dışında tamamen rastgeledir. Bu araçtan çıkan bir kimliğe bakarak üretim zamanı, cihaz ya da sıra çıkarılamaz.

UUID'yi şifre ya da oturum anahtarı olarak kullanabilir miyim?

Önerilmez. Bu araç kriptografik rastgele kaynak kullanır ama UUID bir kimlik biçimidir: yazımı tahmin edilebilir kalıptadır ve birçok sistem UUID'leri günlüklere, adres çubuklarına açıkça yazar. Gizli belirteç gerekiyorsa bu iş için tasarlanmış üretim kullanın; parola içinse bu sitedeki şifre üreticiyi açın.

Veritabanı birincil anahtarı olarak UUID kullanmak doğru mu?

Yaygındır ve dağıtık sistemlerde çok işe yarar; ancak sürüm 4 rastgele olduğu için kayıtlar dizine dağınık sırayla girer ve çok yüksek ekleme hacminde dizin performansını düşürebilir. Sıralı kimlik gerekiyorsa zaman sıralı UUID (sürüm 7) tasarlanmıştır; bu araç yalnız sürüm 4 üretir.