Türkçe Karakter ve Aksan Kaldırma — ş→s, ğ→g, é→e

Nasıl çalışır?

Metni sol panele yapıştırın; ş, ğ, ı, ç, ö, ü ve İ harfleri siz yazarken düz Latin karşılıklarına iner: 'Şişli'deki Çağrı Öztürk' → 'Sisli'deki Cagri Ozturk'. Büyük harf büyük, küçük harf küçük kalır; boşluk, satır sonu, rakam ve noktalama hiç değişmez. Bu yüzden araç, harfleri küçültüp tire koyan bir adres (slug) üreticisinden farklıdır: çıkan metin hâlâ okunur bir cümledir. Türkçe dışındaki aksanlar da aynı adımda temizlenir: é, è, ê → e; ñ → n; å → a. Ayrıştırılamayan özel harfler elle eşlenir: ß → ss, æ → ae, œ → oe, ø → o, ł → l. Almanca bir isim yazıyorsanız 'Almanca ä ö ü' ayarını 'ae' yapın; Müller → Mueller olur, pasaportlardaki yazım budur. Sonuç satırı kaç karakterin değiştiğini ve sonuçta ASCII dışında kalan bir şey (euro işareti, emoji, Kiril harf) olup olmadığını yazar; SMS'e ya da eski bir programa yapıştırmadan önce buna bakın.

Bu araç remove accents aramalarıyla da biliniyor.

Aksan (diyakritik işaret) nedir?

Aksan ya da diyakritik işaret, bir harfin üstüne, altına veya içine eklenerek okunuşunu değiştiren küçük işarettir: ş'deki çengel (sedil), ğ'deki kısa çizgi (breve), é'deki eğik çizgi (akut), ñ'deki dalga (tilde), ü'deki iki nokta (umlaut). Unicode bu harflerin çoğunu iki biçimde saklayabilir: tek bir hazır karakter olarak ya da temel harf ve ardından gelen birleşik işaret olarak. Aksan kaldırma, ikinci biçime ayırıp işareti atmak demektir.

ASCII nedir?

ASCII, 1963'te tanımlanan ve yalnız 128 karakter içeren karakter kümesidir: İngiliz alfabesinin 26 büyük ve 26 küçük harfi, 10 rakam, noktalama ve kontrol karakterleri. Türkçe harflerin hiçbiri ASCII'de yoktur. Eski yazılımların, bazı dosya sistemlerinin ve SMS'in varsayılan GSM kodlamasının sorunsuz taşıdığı güvenli küme budur; bir metni ASCII'ye indirmek, onu her sistemden bozulmadan geçirmenin en garanti yoludur.

Aksan kaldırma ile adres (slug) oluşturma arasındaki fark nedir?

İkisi de ş'yi s'ye çevirir, ama farklı iş yapar. Aksan kaldırma metni okunur bir cümle olarak bırakır: büyük harf, boşluk, noktalama ve satır sonları yerinde durur, 'Çağrı Öztürk, İzmir' → 'Cagri Ozturk, Izmir' olur. Slug oluşturucu ise metni bir web adresine dönüştürür: her şeyi küçültür, boşlukları tireye çevirir, noktalamayı siler ve 'cagri-ozturk-izmir' üretir. SMS, isim listesi ya da eski bir programın metin alanı için aksan kaldırmayı; blog yazısı veya dosya adı için slug oluşturucuyu kullanın.

Türkçe karakterler neden hâlâ sorun çıkarır?

Bugünkü telefonlar ve web siteleri Türkçe harfleri sorunsuz gösterir, ama birçok yerde hâlâ yalnız 128 karakterlik ASCII kümesi geçerlidir: eski muhasebe ve banka yazılımları, bazı kargo ve e-fatura alanları, dosya adı kabul eden eski sunucular, e-posta kullanıcı adları. Bu sistemlere 'Çağrı' yazıldığında isim 'ÇaÄŸrı' gibi bozuk karakterlere dönüşebilir ya da form hiç kabul etmez.

SMS'te durum daha somuttur: tek bir ş ya da ğ bile mesajı GSM 7 bit kodlamasından UCS-2'ye geçirir ve bir SMS'e sığan karakter sayısı 160'tan 70'e düşer. Toplu SMS gönderiyorsanız Türkçe karakterleri kaldırmak mesaj başına ücreti yarıdan fazla düşürebilir.

Hangi harf neye dönüşür?

Harflerin çoğu Unicode'da 'temel harf + işaret' olarak ayrıştırılabilir; araç işareti atar, temel harfi bırakır. Ayrıştırılamayan harfler için sabit bir tablo kullanılır.

• ş → s, ğ → g, ç → c, ö → o, ü → u (Türkçe)
• ı → i, İ → I (noktasız ve noktalı i ayrı eşlenir; İstanbul → Istanbul)
• é è ê ë → e, à â → a, ñ → n, å → a (Fransızca, İspanyolca, İskandinav)
• ä → a ya da ae, ö → o ya da oe, ü → u ya da ue (Almanca ayarı)
• ß → ss, æ → ae, œ → oe, ø → o, ł → l, đ → d (elle eşlenen harfler)

Sık sorulanlar

İ harfi neden i değil de I oluyor?

Büyük harf büyük kalsın diye. 'İSTANBUL' → 'ISTANBUL' olur; noktalı büyük İ'nin küçük harfe dönmesi cümlenin görünümünü bozardı. Küçük ı ise küçük i olur.

Almanca ä için hangi ayarı seçmeliyim?

Türkçe metinde varsayılan ayarı (ä → a) bırakın; ö ve ü Türkçede de vardır ve 'Güç' → 'Guec' olmamalıdır. Almanca bir isim ya da adres yazıyorsanız 'ae' seçin: Almanca yazım kuralı ve pasaportların makine okunur satırı Müller'i Mueller yazar.

Emoji ve € işareti ne oluyor?

Dokunulmaz; bu karakterlerin düz harf karşılığı yoktur. Sonuç satırı ASCII dışında kalan karakterleri sayar ve ilk birkaçını gösterir, böylece SMS'e göndermeden önce elle çıkarabilirsiniz.

Metnim bir yere gönderiliyor mu?

Hayır. Dönüşüm tarayıcınızın içinde çalışır; metin bu sayfadan çıkmaz, sunucuya ya da üçüncü tarafa gitmez.