Roma Rakamı Çevirici

Nasıl çalışır?

Her satıra bir değer yazın; sonuç siz yazarken sağ panelde aynı sırayla belirir. Yön otomatikteyken satırın türü kendiliğinden anlaşılır: 2026 yazarsanız MMXXVI, MCMLXXXIV yazarsanız 1984 alırsınız. Küçük harfle yazılmış xlix da kabul edilir ve 49 olarak çevrilir. Kapsam 1 ile 3999 arasıdır, çünkü standart Roma yazımında sıfır ve 4000 üstü için işaret yoktur; aralık dışındaki satırlar nedeniyle birlikte işaretlenir. Yazım denetimi de yapılır: saat kadranlarından alışık olduğunuz IIII girildiğinde araç değeri okur ama doğrusunun IV olduğunu söyler, IC gibi kurala aykırı bir kısaltma denemesinde 99'un doğru yazımının XCIX olduğunu gösterir. Ödev kontrolü, kitap ciltlerindeki yüzyıl gösterimi ya da dövme/tabela için tarih çevirisi gibi işlerde satırları topluca yapıştırıp tek seferde çevirebilirsiniz.

Bu araç roman numerals converter aramalarıyla da biliniyor.

Roma rakamı nedir?

Roma rakamı, sayıları yedi harfle (I=1, V=5, X=10, L=50, C=100, D=500, M=1000) yazan eski Roma sayı sistemidir. Basamak kavramı yoktur; değerler yan yana yazılıp toplanır, küçük işaret büyüğün önündeyse çıkarılır: MMXXVI, 1000+1000+10+10+5+1 yani 2026 eder. Aynı işaret en çok üç kez tekrarlanabilir. Sistem toplamalı olduğu için uzun sayılar hantallaşır ve sıfır bulunmaz; bu yüzden hesap işinden çekilmiş, yüzyıl, cilt, hükümdar adı ve yapım yılı gibi tören niteliğindeki gösterimlerde yaşamaya devam etmiştir.

Çıkarmalı yazım (IV, IX, XL, XC, CD, CM) nedir?

Çıkarmalı yazım, aynı işaretin dört kez tekrarını önleyen kuraldır: küçük değerli işaret, büyük değerlinin hemen önüne yazılırsa toplanmaz, çıkarılır. Standart yazımda yalnız altı çift geçerlidir: IV (4), IX (9), XL (40), XC (90), CD (400), CM (900). I yalnız V ve X'ten, X yalnız L ve C'den, C yalnız D ve M'den çıkarılabilir; V, L ve D hiç çıkarılmaz. Bu sınır rastgele kısaltmaları engeller: 99 için IC, 1990 için MXM yazmak kurala aykırıdır — doğruları XCIX ve MCMXC'dir. Bu araç aykırı yazımı okur ama standardını önerir.

Roma rakamı ile bugünkü sayı sistemi arasındaki fark nedir?

Bugün kullandığımız sayı sistemi basamaklıdır: rakamın değeri bulunduğu yere göre değişir (222'deki üç 2, iki yüz, yirmi ve iki demektir) ve sıfır bu sistemin taşıyıcısıdır. Roma sistemi ise toplamalıdır: her işaretin değeri sabittir, sayı işaretlerin toplamından (ve çıkarma çiftlerinden) oluşur. Bu yüzden Roma rakamıyla aritmetik yapmak zordur — alt alta toplama, eldeli çarpma gibi yöntemler basamak ister — ve 3999'dan büyük sayılar için pratik işaret yoktur. Basamaklı sistemin Avrupa'ya yayılmasıyla Roma rakamı hesap aracı olmaktan çıktı; bugün sayıyı 'süslü' göstermek gereken yerlerde kullanılır.

Çıkarmalı yazım tuzağı: 4 neden IIII değil IV?

Roma rakamlarında aynı işaret art arda en çok üç kez yazılır; dördüncü tekrar yerine çıkarma kuralı devreye girer: küçük değerli işaret büyüğün önüne konursa çıkarılır. 4 bu yüzden IIII değil IV (5-1), 9 IX (10-1), 40 XL, 90 XC, 400 CD, 900 CM yazılır. Çıkarma yalnız bu altı çiftte geçerlidir — 99'u IC (100-1) diye kısaltmak kurala aykırıdır, doğrusu XCIX'tur; 1990 da MXM değil MCMXC'dir.

Bu araç iki denetimi birden yapar: kurala aykırı bir yazım girdiğinizde değeri yine okur ama satırda standart doğrusunu gösterir. Böylece dövme, davetiye ya da tabela için çevirdiğiniz tarihin yanlış yazımla kalıcılaşması önlenir. Tek yaygın istisna saat kadranlarıdır: birçok saatte 4, gelenek gereği IIII diye döner — bu bir saatçilik geleneğidir, yazım kuralı değildir.

Roma rakamı bugün nerede kullanılır, hangi yönü seçmelisiniz?

Roma rakamı günlük hesaptan çekileli yüzyıllar oldu; bugün tören ve gösterim işlerinde yaşıyor. Karşınıza çıktığı yere göre çeviri yönünüz de bellidir.

• Kitapta yüzyıl, cilt ve önsöz sayfası (XIX. yüzyıl, Cilt III) → Roma rakamından sayıya
• Film ve dizi jeneriğindeki yapım yılı (MMXXIV) → Roma rakamından sayıya
• Dövme, davetiye, kolye için doğum tarihi → sayıdan Roma rakamına
• Hükümdar ve kurultay adları (II. Mehmed, XXIII. dönem) → iki yön de gerekir
• Ödev ve sınav kontrolü → otomatik yön: karışık listeyi tek seferde çevirir

Sık sorulanlar

1984 Roma rakamıyla nasıl yazılır?

MCMLXXXIV. Parçaları: M bin, CM dokuz yüz (1000-100), LXXX seksen, IV dört. Sayıyı sol panele yazmanız yeterli; araç parçalamayı kendisi yapar.

IC neden 99 olarak kabul edilmiyor?

Çıkarma kuralı yalnız IV, IX, XL, XC, CD ve CM çiftlerinde geçerlidir; I yalnız V ve X'ten çıkarılabilir. 99'un doğru yazımı XCIX'tur (90 + 9). IC girerseniz araç değeri anlar ama doğru yazımı önerir.

Sıfır ve 4000 üstü sayılar neden çevrilmiyor?

Standart Roma sisteminde sıfır işareti hiç yoktur; 4000 ve üstü için kullanılan üst çizgili gösterim (V̄ = 5000) ise yazı tiplerinde güvenle gösterilemez. Bu yüzden araç kapsamı dürüstçe 1-3999 ile sınırlar ve aralık dışını işaretler.

Küçük harfle yazılmış roma rakamı geçerli mi?

Girişte kabul edilir: xlix yazarsanız 49 alırsınız. Kitaplarda önsöz sayfaları küçük harfle (i, ii, iii) numaralanır; bu da aynı sistemdir. Çıktı her zaman büyük harfle verilir.