Bağlantıdaki %20, %C3%BC gibi parçalar ne demek?

Bir sayfanın adresini kopyalayıp bir mesaja yapıştırdınız ve tarayıcıda "ürün listesi" diye okuduğunuz kısım "%C3%BCr%C3%BCn%20listesi" olarak çıktı. Ya da biri size bir bağlantı gönderdi, tıkladınız ve sayfa bulunamadı. Türkçe harflerin yerinde yüzde işaretli tuhaf parçalar görmek, bağlantının bozulduğu izlenimini verir.

Önce içinizi rahatlatalım: o yüzdeli parçaların çoğu bozukluk değil, paketlemedir. İnternet adresleri yalnızca sınırlı sayıda karakter taşıyabilir; ü, ş, ğ gibi harfler ve boşluk bu listede yoktur. Bu yüzden tarayıcı onları yüzde işaretiyle başlayan kısa kodlara çevirir. Yani %C3%BC, adresin içine "ü" yazmanın kurala uygun yoludur. Aşağıda bu kodları nasıl okuyacağınızı ve bağlantının gerçekten kırıldığı durumları nasıl ayırt edeceğinizi bulacaksınız.

Yüzde işaretinin arkasında ne var?

Kural tek cümledir: adreste doğrudan yazılamayan her karakter, bir yüzde işareti ve onun arkasından gelen iki karakterlik bir kodla yazılır. Bu iki karakter 0-9 rakamları ile A-F harflerinden oluşur ve bir sayıyı gösterir. Boşluğun bilgisayardaki numarası bu yazımda 20'dir, bu yüzden adresteki her boşluk %20 olur.

Türkçe harflerde iş bir adım uzar. Bilgisayar bugün metinleri UTF-8 denen bir düzenle saklar; bu düzende İngiliz alfabesindeki harfler tek sayıyla, ç ğ ı ö ş ü gibi harfler ise iki sayıyla yazılır. Her sayı ayrı bir yüzde parçası aldığı için tek bir "ü" adreste iki parça olarak görünür: %C3 ve %BC. Aşağıdaki şema bu yolculuğu üç örnekle gösteriyor.

Türkçe harflerin bağlantıdaki karşılıkları

Bir bağlantıyı okumaya çalışırken şu ipucu işinizi görür: %C3, %C4 ya da %C5 ile başlayan ve hemen arkasından ikinci bir yüzde parçası gelen her ikili, tek bir Türkçe harftir. Tabloda harflerin büyük ve küçük hâllerini birlikte verdik, çünkü dosya ve sayfa adlarında ikisi de sık geçer.

Dikkat edilecek bir incelik var: Türkçedeki noktasız büyük I ve noktalı küçük i, İngiliz alfabesinde de bulunduğu için hiç kodlanmaz. Kodlanan, onların Türkçeye özgü eşleri olan noktalı büyük İ ve noktasız küçük ı'dır. Bağlantıda "%C4%B0stanbul" görürseniz başta duran şey "İ" harfidir.

Boşluk neden bazen %20, bazen + olarak görünür?

İki gösterim de boşluk anlamına gelebilir, ama farklı yerlerde. %20 adresin her yerinde geçerli olan yazımdır. Artı işareti ise yalnızca adresin soru işaretinden sonraki kısmında, bir arama kutusundan ya da formdan gelen değerlerde boşluk sayılır. "…/ara?q=istanbul+hava+durumu" gibi bir bağlantıda + gördüğünüzde aranan şey "istanbul hava durumu"dur.

Adresin soru işaretinden önceki kısmında ise + gerçekten artı işaretidir. Bu yüzden bir dosya adındaki boşluğu kendi elinizle + yaparak düzeltmeye çalışmayın; dosya bulunamaz. Gerçek bir artı işaretinin aramada kaybolmaması için de adreste %2B yazılır.

Bağlantı paylaşınca neden kırılıyor?

Yüzdeli kodların kendisi bağlantıyı bozmaz; bağlantıyı bozan çoğu zaman onları taşıyan yoldur. Sık görülen dört durum ve her birinin çaresi aşağıda.

• Kodlanmamış boşluk: bağlantıyı elle yazdıysanız ya da bir belgeden kopyaladıysanız içinde düz boşluk kalmış olabilir. Mesajlaşma uygulamaları bağlantıyı ilk boşlukta bitmiş sayar ve gerisi tıklanmaz hâle gelir. Çare: tarayıcının adres çubuğundan kopyalayın; tarayıcı boşluğu %20 yaparak verir.
• Satır sonunda bölünme: uzun bir bağlantı e-postada iki satıra ayrılırsa ikinci satır kaybolur. Çare: bağlantıyı mesajda ayrı bir satıra koyun, önüne ve arkasına başka bir şey yazmayın.
• Sondaki noktalama: cümle sonuna yapışan nokta, virgül ya da kapanan parantez bazı uygulamalarda bağlantının parçası sanılır. Çare: bağlantı ile noktalama arasına bir boşluk bırakın ya da bağlantıyı cümlenin sonuna koymayın.
• Çift kodlama: zaten kodlanmış bir bağlantı bir daha kodlanırsa yüzde işaretinin kendisi %25'e dönüşür ve %20 yerine %2520 görünür. Böyle bir bağlantı açılmaz. Çare: aşağıdaki araçla bir kez çözün; çıktıda hâlâ %20 gibi parçalar kalıyorsa bir kez daha çözün.

Kodlu bağlantıyı okunur hâle getirmek

Bağlantının içinde ne yazdığını görmek için URL Kodlama ve Çözme aracına yapıştırın ve İşlem yönü kutusundan "Çöz"ü seçin. Her satır ayrı işlendiği için birden çok bağlantıyı alt alta yapıştırabilirsiniz. Bağlantı aracın içinde kalır, hiçbir yere gönderilmez; içinde oturum bilgisi bulunan adresler için bu önemlidir.

Kodlama kapsamı seçeneği burada da önemlidir. "Tam adres" seçili iken araç yalnızca harfleri ve boşlukları açar; adresin iskeletini oluşturan %2F (eğik çizgi), %26 (ve işareti), %3D (eşittir) gibi parçaları dokunmadan bırakır, böylece sonuç hâlâ tıklanabilir bir bağlantıdır. "Bileşen" seçili iken bunları da açar; her şeyi okumak için idealdir ama çıkan metin artık çalışan bir bağlantı olmayabilir.

Bir eksiğini de bilin: bu araç çözerken + işaretini boşluğa çevirmez, olduğu gibi bırakır. Arama sonuçlarından gelen ve boşlukları + ile yazılmış bir bağlantıyı okuyorsanız, + gördüğünüz yerleri boşluk olarak okuyun.

Alan adında Türkçe harf: xn-- ile başlayan adresler

Buraya kadar anlattıklarımız adresin eğik çizgiden sonraki kısmı içindi. Alan adının kendisi, yani "www" ile ".com" arasındaki kısım, başka bir yöntemle çevrilir. "türkiye.com" gibi bir ad arka planda "xn--trkiye-3ya.com" olur; yüzde işareti hiç kullanılmaz.

Bir bağlantıda xn-- ile başlayan bir ad görürseniz bu da bir bozukluk değildir, Türkçe harfli bir alan adının makine yazımıdır. Yalnız bir uyarı: dolandırıcılar bazen bilinen bir markanın adına çok benzeyen harflerle alan adı alır. Tanımadığınız bir xn-- adına giriş bilgilerinizi yazmayın. URL kodlama aracı alan adı kısmına dokunmaz; bu çeviri tarayıcının işidir.

Sık sorulanlar

%20 ne demek?

%20 bir boşluktur. Adreslerde boşluk bulunamadığı için tarayıcı onu bu kısa kodla yazar. "yeni%20klasor" gördüğünüzde "yeni klasor" okuyun.

Bağlantıyı yüzdeli hâliyle göndermek sorun olur mu?

Hayır, aksine daha güvenlidir. Yüzdeli hâl yalnızca kurala uygun karakterlerden oluştuğu için mesaj ve e-posta uygulamaları onu bölmez. Alıcının tarayıcısı bağlantıyı açınca harfleri yine okunur hâlde gösterir.

%2520 neden çıkıyor?

Bağlantı iki kez kodlanmıştır. İlk kodlamada boşluk %20 olur, ikincisinde bu dizideki yüzde işareti de %25'e çevrilir ve %2520 ortaya çıkar. Bağlantıyı bir kez çözünce düzelir.

Türkçe harfli bir dosya adını internete koyarken ne yapmalıyım?

Dosya bağlantı olarak paylaşılacaksa adında boşluk ve Türkçe harf kullanmamak en sorunsuz yoldur: "ürün listesi.pdf" yerine "urun-listesi.pdf" gibi. Metinden Slug Oluşturucu aracı bu dönüşümü sizin için yapar: dosya adını uzantısı olmadan yazın, araç Türkçe harfleri sade karşılıklarına indirir ve boşlukları tireye çevirir; uzantıyı sonra geri ekleyin.

Bağlantının sonundaki uzun soru işaretli kısmı silebilir miyim?

Çoğu zaman soru işaretinden sonraki kısım reklam ve izleme bilgisi taşır; silindiğinde sayfa genelde yine açılır. Ama bazı sitelerde aranan kelime ya da ürün seçimi de orada durur. Sildikten sonra bağlantıyı bir kez açıp denemeden göndermeyin.

Son güncelleme: 12 Ekim 2026